Leertransfer is de toepassing van kennis of vaardigheden in een andere situatie dan waarin ze zijn geoefend. VR kan herkenbare scenario’s beschikbaar maken om die volgende stap voor te bereiden. In deze blog bespreken we de mogelijkheden én de grenzen van die aanpak: een geslaagde oefening toont nog niet aan dat iemand een echte reis zelfstandig kan uitvoeren.
Wat is transfer of learning (leertransfer)?
Transfer of learning betekent dat wat je leert niet beperkt blijft tot de klas of trainingsruimte, maar juist overdraagbaar is naar andere, vaak complexere situaties.
Voorbeelden van transfer of learning
Denk bijvoorbeeld aan een zorgprofessional die in een training leert hoe je slecht nieuws brengt aan een patiënt en deze vaardigheden vervolgens toepast tijdens een daadwerkelijk consult op de werkvloer. Transfer kan positief zijn (het geleerde helpt in een nieuwe situatie), negatief (het geleerde werkt juist tegen) of neutraal (geen effect).
Factoren die transfer van leren bevorderen
Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan succesvolle leertransfer:
- Diepte van het initiële leren: Hoe beter iemand een onderwerp begrijpt, hoe groter de kans dat de kennis overdraagbaar is.
- Overeenkomst tussen leer- en praktijksituatie: Transfer verloopt makkelijker als de contexten op elkaar lijken (“near transfer”), maar is ook mogelijk bij grotere verschillen (“far transfer”).
- Actief en betekenisvol leren: Door actief te oefenen, fouten te mogen maken en directe feedback te krijgen, beklijft het geleerde beter en wordt het makkelijker toegepast in andere situaties.
- Motivatie en zelfvertrouwen: Een krachtige motivatie en het gevoel van competentie vergroten de kans op succesvolle transfer.
Virtual Reality leren als katalysator voor leertransfer.
In VR kunnen herkenbare scenario’s worden nagebootst waarin deelnemers handelen, feedback krijgen en opnieuw oefenen. Dat maakt gerichte voorbereiding mogelijk. Of dit leidt tot betere toepassing in een vergelijkbare of sterk afwijkende situatie, moet afzonderlijk worden onderzocht; realisme en interactie garanderen geen leertransfer.
Onderzoek naar VR en leertransfer
Krokos, Plaisant en Varshney onderzochten het onthouden van informatie in virtuele geheugenpaleizen en vonden in die specifieke taak betere herinnering bij gebruik van een VR-bril dan bij een desktopscherm. Dit onderzoek gaat niet over zelfstandig reizen. Beter onthouden in een test is niet hetzelfde als aantoonbare toepassing van reisvaardigheden in het echte OV.
Changefied gebruikt herkenbare, herhaalbare scenario’s om reisvaardigheden te laten oefenen. Of het geleerde beter wordt onthouden en in een echte reis wordt toegepast, moet afzonderlijk worden beoordeeld; dat volgt niet automatisch uit een geslaagde VR-oefening.
Conclusie
VR kan herkenbare situaties beschikbaar maken om gericht te oefenen. Goede begeleiding, herhaling en oefenen in het echte leven blijven nodig. De snelheid, het behoud en de transfer van het geleerde verschillen per persoon en moeten in de praktijk worden vastgesteld.
Bronnen en verantwoording
Het onderzoek naar virtuele geheugenpaleizen meet het onthouden van informatie in een specifieke experimentele taak, niet zelfstandig reizen of algemene leertransfer. De VR-review betreft uiteenlopende interventies bij autisme, niet Virtual OV. Resultaten uit zo’n taak zijn niet automatisch overdraagbaar naar reisvaardigheden: toets behoud en toepassing van het geleerde afzonderlijk, ook in het echte OV.
