Sociale situaties oefenen, op je eigen tempo
Hulp vragen als je de weg niet weet. Een gesprek beginnen. Verdergaan wanneer iets anders loopt dan verwacht. Soms helpt uitleg. Soms wil je een situatie eerst rustig ervaren.
VR-training kan een extra oefenruimte bieden voor neurodivergente mensen. Zonder dat iedereen op dezelfde manier hoeft te leren. Ontdek wat deze oefenvorm kan toevoegen, wat onderzoek bij autisme laat zien en hoe je de verbinding met het dagelijks leven maakt.
Changefied wil de zelfredzaamheid van mensen versterken. Onze focus ligt op neurodivergente mensen, maar onze oplossingen zijn er ook voor anderen met een passende leervraag. De persoon, het leerdoel en passende begeleiding zijn steeds het vertrekpunt.
Niet de diagnose, maar de persoon is het vertrekpunt
Neurodivergente mensen verschillen van elkaar. De één wil meer overzicht bij een onverwachte verandering. De ander wil oefenen met een vraag stellen of aangeven dat iets te veel wordt. Weer een ander heeft daar geen ondersteuning bij nodig.
Daarom begint een passend traject met luisteren. Wat wil de deelnemer zelf? In welke situatie loopt iemand vast? En welke manier van oefenen voelt prettig? Het doel is meer handelingsruimte in het dagelijks leven, niet iedereen hetzelfde laten reageren.
Wat een virtuele oefenruimte kan toevoegen
In VR kun je een herkenbare situatie eerst ervaren, bespreken en opnieuw proberen. Je hoeft niet echt een bus te missen om te oefenen met de vraag wat je daarna kunt doen. Herhaling en begeleiding kunnen worden afgestemd op de deelnemer.
Drie mogelijke leerdoelen om samen te verkennen:
Hulp vragen
Wat wil je weten? Aan wie kun je een vraag stellen? Oefen een vraag die past bij een herkenbare situatie, bijvoorbeeld tijdens een reis.
Omgaan met verandering
Bespreek wat je kunt doen als iets anders loopt. Pauzeren, informatie zoeken of ondersteuning vragen kan onderdeel zijn van een persoonlijk stappenplan.
Keuzes maken
Informatie bekijken, een vervolgstap kiezen en achteraf bespreken hoe dat ging. Niet de snelheid, maar het leerdoel bepaalt waarop je let.
Dit zijn voorbeelden van leerdoelen voor VR-training in het algemeen. Welke oefening mogelijk is, hangt af van de gebruikte toepassing en de beschikbare scenario’s.
Veelbelovend onderzoek, met duidelijke grenzen
Onderzoek naar VR en sociale vaardigheden laat mogelijkheden zien, vooral bij autisme. Tegelijk is het belangrijk om goed te kijken naar wat een studie daadwerkelijk heeft onderzocht.
Ervaringen van volwassenen
Kourtesis en collega’s (2023) onderzochten 25 volwassenen met autisme tijdens drie sessies met sociale VR-scenario’s. Deelnemers beoordeelden de acceptatie, bruikbaarheid en gebruikerservaring positief. [1]
De onderzoekers vonden verbanden tussen prestaties in de scenario’s en executieve functies. Een verband bewijst niet dat de training die functies verbetert.
Onderzoek bij kinderen en jongeren
Yang en collega’s (2025) brachten 14 studies bij kinderen en jongeren met autisme samen. De review vond positieve resultaten voor sociale vaardigheden, maar de kwaliteit en opzet van de studies verschilden. [2]
Er is meer onderzoek nodig naar effecten op langere termijn. Ook comfort en mogelijke bijwerkingen verdienen aandacht.
En hoe zit het met plannen, aandacht en flexibiliteit?
Een sociale situatie kan meerdere dingen tegelijk vragen: informatie onthouden, op je beurt wachten, een plan maken of schakelen als iets verandert. Dit zijn voorbeelden van een beroep op executieve functies.
Een VR-scenario kan zichtbaar maken hoe iemand een situatie aanpakt. Dat is iets anders dan aantonen dat de training deze functies verbetert. Beoordeel daarom ook wat er buiten VR gebeurt, op de plek waar de deelnemer de vaardigheid nodig heeft.
Zo verbind je oefenen aan het dagelijks leven
Een bruikbare oefening begint klein en blijft verbonden met een echte situatie. Bijvoorbeeld: een leerling wil tijdens de reis naar stage zelf om hulp kunnen vragen.
Kies samen een doel
Bespreek de situatie, wat al lukt en welke ondersteuning prettig is. Kies één concrete vaardigheid en maak duidelijk dat pauzeren altijd mag.
Oefen in passende stappen
Begin overzichtelijk. Kijk mee, geef ruimte om te proberen en bespreek wat de deelnemer ervaart. Herhaal alleen als dat helpt en prettig blijft.
Oefen ook buiten VR
Maak een begeleid praktijkmoment onderdeel van de aanpak. Kijk wat daar lukt en leg vast welke ondersteuning nodig blijft.
Comfort en keuzevrijheid gaan voor
Let op de pasvorm van de headset, begrijpelijke instructies en de hoeveelheid prikkels. Bouw sessies rustig op, neem pauzes en stop bij duizeligheid, vermoeide ogen of overprikkeling.
Niet iedereen vindt VR prettig. Een gesprek, rollenspel, visueel stappenplan of oefenen in de praktijk kan beter passen. VR is een mogelijkheid, geen verplichting.
Oefenen is geen behandeling
Op deze pagina gaat het om het oefenen van praktische en sociale vaardigheden. VR-therapie is een klinische toepassing onder verantwoordelijkheid van een behandelaar.
Het aanbod van Changefied is geen vervanging voor behandeling of professionele begeleiding. Een positieve gebruikerservaring is bovendien niet hetzelfde als een blijvende verbetering van vaardigheden.
Hoe Changefied dit vertaalt naar Virtual OV
In Virtual OV oefenen deelnemers met reizen in het openbaar vervoer. Naast reishandelingen kunnen ook keuzes maken, hulp vragen en omgaan met spanning aan bod komen. Een begeleider kijkt mee en kan de oefensituatie aanpassen.
Virtual OV vormt de basis voor Virtual Empowerment, waarin we werken aan meerdere VR-modules voor dagelijkse vaardigheden. Dat betekent niet dat alle leefdomeinen al als module beschikbaar zijn.
Bekijk hoe Virtual OV werktLees de onderzoeken zelf
- Kourtesis en collega’s (2023): Virtual Reality Training of Social Skills in Adults with Autism Spectrum Disorder
Behavioral Sciences. Studie naar acceptatie, bruikbaarheid, gebruikerservaring en verbanden met executieve functies. - Yang en collega’s (2025): Effectiveness of Virtual Reality Technology Interventions in Improving the Social Skills of Children and Adolescents With Autism
Journal of Medical Internet Research. Systematische review van 14 studies.
Begin bij wat jouw deelnemers willen leren
Wil je onderzoeken of VR past bij de begeleiding binnen jouw school of zorgorganisatie? Vertel ons over de doelgroep en de situaties die je wilt oefenen. We denken graag mee, ook over de grenzen van de toepassing.
